Header Sfeerbeeld nazomer potten met stiften school begint

steun adv kwd

Volg ons op facebook

Openbaring des Heren jaar B

Op bezoek bij Jezus

zondag 3 januari 2021

Achtergrond

Hier is informatie te vinden over de context van de lezing of de plaats en tijd in het kerkelijk jaar. Ook kan hier informatie over feesten, personen, gedenkdagen en gebruiken gevonden worden. 

Drie koningen of drie wijzen

Er gebeurt veel zo vlak na Kerst en aan het begin van een nieuw jaar. Feestdagen buitelen over ons heen. Zo groot was de gebeurtenis van de geboorte van Jezus dat het op allerlei manieren onderstreept moet worden. De datum van 6 januari hoort daar zeker bij.

epifanie

Driekoningen
Onder de naam ‘Driekoningen’ is deze feestdag in Nederland het meest bekend. Maar de officiële naam van dit hoogfeest is ‘Epifanie’ of ‘Openbaring des Heren’. Het feest Openbaring des Heren ontstond in de 2e of 3e eeuw en is ouder dan Kerstmis, dat pas in de 4e eeuw werd ingevoerd. Epifanie was van oorsprong een oosters feest dat de Griekse naam Epiphaneia droeg, wat 'verschijning' of 'manifestatie' betekent. Epifanie herdacht oorspronkelijk alleen de doop van Jezus in de Jordaan. Later kwamen daar de aanbidding door de wijzen en de bruiloft in Kana bij.
In het liturgisch rooster zien wij de doop van de Heer en de bruiloft van Kana alleen in het derde jaar, jaar C, terugkeren, respectievelijk op de tweede en de derde zondag van het jaar; de zondagen na Driekoningen. Bij de doop is de goddelijke openbaring dat de Heilige Geest neerdaalde als een duif op Jezus en God de Vader tot Hem sprak: 'Gij zijt mijn Zoon, mijn veelgeliefde' (Marcus 1:11). Bij de bruiloft van Kana verandert Jezus water in wijn en treedt daarmee voor het eerst naar buiten als de Zoon van God, Iemand die met een heel speciale opdracht op aarde is gekomen.

Maar in verschillende landen is het toch vooral Driekoningen, een kinderfeest, dat gevierd wordt, in Nederland vooral in Brabant.
ln Spanje trekken in veel Spaanse steden grote optochten door de straten. Je kunt dan de drie koningen zien met hun hele gevolg van dienaren, prinsen, prinsessen, paarden en kamelen.

driekoningenIn Nederland lijken elementen uit dit feest op het vieren van Sint Maarten (11 november). De kinderen gaan namelijk in kleine groepjes langs de deuren om driekoningenliedjes te zingen. In ruil daarvoor hopen ze wat snoep of geld te krijgen. Zij zijn verkleed als de drie wijzen uit het oosten: Balthasar, Caspar en Melchior. In verschillende buurthuizen, zorg- en wijkcentra kunnen groepjes zingen voor een jury. Ook worden er eierkoeken uitgedeeld. In een paar eierkoeken zit een boontje. Het kind dat de bruine boon krijgt, mag die dag koning zijn en is dan de baas over iedereen.


Koningen of wijzen?
Driekoningen is een typische benaming die door de eeuwen heen ontstaan is onder de mensen. Het wijkt af van wat er in het Evangelie volgens Matteüs staat: daar is geen sprake van koningen maar van wijzen of magiërs. Magiërs – denk aan ‘magie’ - bestudeerden de stand van de sterren en de loop van de planeten. Uit de stand van die hemellichamen meenden zij aanwijzingen op het spoor te kunnen komen met betrekking tot de toekomst van mens en wereld. In die zin waren de wijzen uit het oosten ook geleerden, wetenschappers in die tijd. Het bestuderen van de sterren was voor de joden verboden, omdat het een ketterse bezigheid zou zijn. De precieze herkomst van deze wijzen, hun namen, zelfs hun aantal worden in de Bijbel niet vermeld.
Er wordt in de Bijbel ook geen aantal van 3 genoemd. Hun aantal werd afgeleid uit de drie cadeaus die zij meenamen: mirre, dat is lekker ruikende hars die in zalf wordt gebruikt. Mirre wordt gebruikt bij het balsemen van de doden, en het verwijst hier dan ook vast vooruit naar de dood van Jezus. Wierook is een symbool voor het gebed en goud staat symbool voor macht. Drie geschenken, dus drie personen. Vanwege deze dure cadeaus werd gedacht dat zij wel koningen moesten zijn.

Caspar, Balthazar en Melchior
In de negende eeuw kregen de drie 'koningen' ook een naam: Caspar, Melchior en Balthazar. In het Duitse Beieren bestond de gewoonte om op 6 januari met gewijd krijt op de huisdeuren de letters CMB (afkorting voor 'Christus Mansionem Benedicat': moge Christus deze woning zegenen) met een jaartal. Toen men geen Latijn meer verstond, heeft de volksmond daarvan de namen van de Drie Koningen gemaakt. De drie koningen zijn: Caspar (een 20-jarige Aziatische jongeman die de wierook schonk), Melchior (een 60-jarige, blanke, Europese grijsaard met een baard die het goud schonk) en Balthasar (een 40-jarige, bebaarde, zwarte man uit Saba, Ethiopië die de mirre schonk).

Artikelen in dit thema Openbaring des Heren jaar B